Το υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι την Παρασκευή 1η Νοεμβρίου 2024 ξεκίνησαν επίσημα οι συνεδριάσεις της ειδικής Ομάδας Εργασίας για την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημόσια διαβούλευση που προγραμματίζεται εντός του Νοεμβρίου.
Η διαδικασία σηματοδοτεί την αρχή μιας μεγάλης θεσμικής αλλαγής που θα επηρεάσει εκατομμύρια πολίτες και χιλιάδες οικογενειακές περιουσίες σε όλη τη χώρα.
Συμβάσεις εν ζωή, τέλος στο εξ αδιαιρέτου, προστασία από χρέη, περισσότερα δικαιώματα σε συζύγους, συντρόφους και φροντιστές.
Το Κληρονομικό Δίκαιο ανανεώνεται και προσαρμόζεται στην πραγματικότητα της σύγχρονης οικογένειας.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης παρουσιάζει ένα νέο πλαίσιο, που επιχειρεί να δώσει λύση στα χρόνια προβλήματα των αποποιήσεων, των εξ αδιαιρέτου ακινήτων και των περιουσιών που ρημάζουν επειδή οι κληρονόμοι δεν μπορούν να τις διαχειριστούν.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις κληρονομικές συμβάσεις.
Για πρώτη φορά οι πολίτες θα μπορούν όσο ζουν να συμφωνούν με τα παιδιά τους τον ή τη σύζυγο ή άλλους συγγενείς για το πώς θα μοιραστεί η περιουσία τους. Η κατανομή θα καθορίζεται από κοινού και δεν θα περιορίζεται από τη λεγόμενη νόμιμη μοίρα. Για να είναι έγκυρη η συμφωνία θα πρέπει να συνυπογράφουν όλοι οι δικαιούχοι που επηρεάζονται δηλαδή τα παιδιά ή οι στενοί συγγενείς που έχουν κληρονομικό δικαίωμα. Με αυτόν τον τρόπο οι γονείς θα μπορούν να αποφασίζουν με σαφήνεια ποιος θα πάρει την επιχείρηση ποιος τα ακίνητα και ποιος τα μετρητά αποφεύγοντας μελλοντικές αντιπαραθέσεις.
Εξίσου καθοριστική είναι η πρόβλεψη για τις κληρονομιές που συνοδεύονται από χρέη. Από εδώ και στο εξής ο κληρονόμος θα ευθύνεται μόνο μέχρι το ύψος της αξίας της κληρονομιάς και όχι με τη δική του περιουσία. Έτσι περιορίζεται ο φόβος που οδηγούσε χιλιάδες πολίτες σε αποποίηση και δίνεται η δυνατότητα να διατηρηθούν οι περιουσίες ενεργές και αξιοποιήσιμες.
Το νέο πλαίσιο καταργεί στην πράξη το εξ αδιαιρέτου που είχε οδηγήσει αμέτρητα ακίνητα στην αδράνεια. Πλέον δεν θα υπάρχουν πολλοί συγκύριοι στο ίδιο ακίνητο. Ένας θα το αποκτά και οι υπόλοιποι θα αποζημιώνονται με χρήματα ή με άλλο περιουσιακό στοιχείο ώστε η περιουσία να μένει λειτουργική και ενιαία.
Αλλάζει επίσης η αναλογία ανάμεσα σε παιδιά και συζύγους. Το ποσοστό του συζύγου αυξάνεται από το εικοσιπέντε στο τριάντα τρία τοις εκατό μειώνοντας αναλογικά το μερίδιο των παιδιών.
Επιπλέον αναγνωρίζεται για πρώτη φορά δικαίωμα παραμονής στο κοινό σπίτι για τον σύντροφο που μένει πίσω μετά τον θάνατο του άλλου ακόμη κι αν δεν υπήρχε γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης. Αν δεν υπάρχουν παιδιά ή συγγενείς ο επιζών σύντροφος μπορεί να κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία.
Νέες προβλέψεις ενισχύουν επίσης την προστασία εκείνων που φροντίζουν ηλικιωμένους ή ασθενείς επιτρέποντάς τους να κληρονομούν μέρος της περιουσίας όταν αυτό έχει συμφωνηθεί ή αποδεικνύεται.
Αλλάζουν και οι κανόνες για τις ιδιόχειρες διαθήκες. Θα συνεχίσουν να ισχύουν αλλά πριν αναγνωριστούν θα ελέγχονται ως προς τη γνησιότητά τους από συμβολαιογράφο ώστε να περιοριστούν τα περιστατικά πλαστογραφιών που απασχολούν τα δικαστήρια.
Το νέο Κληρονομικό Δίκαιο φέρνει μια πιο ρεαλιστική και δίκαιη προσέγγιση στις οικογενειακές μεταβιβάσεις. Εξισορροπεί τη νομική ισότητα με την πρακτική λογική επιτρέποντας στους ανθρώπους να ρυθμίζουν τις υποθέσεις τους όσο ζουν και να αφήνουν πίσω τους μια περιουσία λειτουργική και καθαρή.
Το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο τη διανομή περιουσιών αλλά και μια ευρύτερη αλλαγή νοοτροπίας. Οι κληρονομιές παύουν να αποτελούν πηγή συγκρούσεων και γίνονται εργαλείο σχεδιασμού και συνέχειας.
Η Ελλάδα αλλάζει το Κληρονομικό της Δίκαιο ύστερα από ογδόντα χρόνια και μαζί αλλάζει και ο τρόπος που οι οικογένειες αντιλαμβάνονται την έννοια της κληρονομιάς όχι ως διαμάχη για ποσοστά αλλά ως πράξη φροντίδας και συνέχειας.