Στις 31 Μαρτίου 2026 λήγει η προθεσμία για οποιαδήποτε τακτοποίηση.
Η περίοδος χάριτος για τις αυθαίρετες κατασκευές πλησιάζει στο τέλος της και οι ιδιοκτήτες που δεν θα κινηθούν εγκαίρως κινδυνεύουν να έρθουν αντιμέτωποι με πρόστιμα, καθυστερήσεις στις μεταβιβάσεις και προβλήματα με κτηματολόγιο, πολεοδομία και εφορία.
Η προθεσμία τακτοποίησης για τις κατηγορίες 1 έως 4 λήγει οριστικά στις 31 Μαρτίου 2026, όπως προβλέπει ο Νόμος 4495 του 2017.
Προσοχή: ΜΗΝ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΑΣΗ
Πολλοί περιμένουν ότι θα δοθεί παράταση.
Κάθε όμως ένδειξη από το Υπουργείο Περιβάλλοντος δείχνει ότι αυτή τη φορά δεν θεωρείται δεδομένη.
Η εμπειρία της κατηγορίας 5 είναι χαρακτηριστική. Η δυνατότητα τακτοποίησης μεγάλων αυθαιρέτων σταμάτησε τον Σεπτέμβριο του 2020 και από τότε τα συγκεκριμένα ακίνητα δεν μπορούν να μεταβιβαστούν ή να αξιοποιηθούν.
Η κρατική πολιτική δείχνει πλέον κατεύθυνση αυστηροποίησης με συστηματικούς ψηφιακούς ελέγχους μέσα από την Ψηφιακή Τράπεζα Γης και την Ταυτότητα Κτιρίου.
Τι θα συμβεί αν δεν τα τακτοποιήσετε:
Η τακτοποίηση αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη νομιμότητα ενός ακινήτου.
Χωρίς αυτή δεν επιτρέπεται μεταβίβαση, αναχρηματοδότηση ή ένταξη σε προγράμματα όπως το Εξοικονομώ.
Σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και η ηλεκτροδότηση μπορεί να μπλοκάρει.
Η υπαγωγή στις διατάξεις του νόμου επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να αξιοποιεί το ακίνητο χωρίς νομικούς κινδύνους και χωρίς απρόβλεπτα εμπόδια στο μέλλον.
Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Η διαδικασία απαιτεί συνεργασία με μηχανικό.
Περιλαμβάνει έλεγχο νομιμότητας, σύγκριση εγκεκριμένων σχεδίων με την πραγματική κατάσταση, κατηγοριοποίηση της παράβασης, υπολογισμό προστίμου και ηλεκτρονική υποβολή στο σύστημα Τ.Ε.Ε.
Ακολουθεί η πληρωμή παραβόλου και προστίμου είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις και ολοκλήρωση της υπαγωγής με ενημέρωση της Ταυτότητας Κτιρίου.
Σε παλαιότερα ακίνητα μπορεί να απαιτηθεί νέα αποτύπωση ή στατική αξιολόγηση.
Ποιες αυθαιρεσίες μπορούν να τακτοποιηθούν μέχρι το 2026
Στη ρύθμιση εντάσσονται οι κατηγορίες 1 έως 4 του Νόμου 4495.
Η κατηγορία 1 αφορά αυθαίρετα προ του 1975.
Η κατηγορία 2 καλύπτει αυθαίρετες κατασκευές πριν το 1983.
Η κατηγορία 3 περιλαμβάνει μικρές πολεοδομικές παραβάσεις όπως αλλαγές ανοιγμάτων, μικρές αποκλίσεις στο κέλυφος, προσθήκη μόνωσης ή μικρές υπερβάσεις περιτοίχισης.
Η κατηγορία 4 αφορά αυθαιρεσίες πριν από το 2011 που δεν ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια σε δόμηση, κάλυψη και ύψος και περιλαμβάνει επίσης αλλαγές χρήσης σε εντός σχεδίου περιοχές.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΚΤΙΡΙΟΥ
Ακόμη και μετά την τακτοποίηση, η διαδικασία δεν θεωρείται ολοκληρωμένη αν δεν εκδοθεί η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
Πρόκειται για το ψηφιακό μητρώο κάθε ακινήτου και χωρίς αυτό δεν επιτρέπεται καμία μεταβίβαση.
Είναι ουσιαστικά η τελική σφραγίδα νομιμότητας.
Πρόστιμα, δόσεις και εκπτώσεις
Τα πρόστιμα προκύπτουν από το εμβαδόν της παράβασης, την παλαιότητα και την τιμή ζώνης.
Υπάρχει δυνατότητα αποπληρωμής έως 100 δόσεων με ελάχιστη μηνιαία δόση 50 ευρώ.
Προβλέπονται εκπτώσεις 20% για εφάπαξ καταβολή και 10% για προκαταβολή τουλάχιστον του 30% του προστίμου.
Επιπλέον υπάρχουν μειώσεις για ευπαθείς ομάδες, μοναδική κατοικία, στάσιμους οικισμούς και περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας.
Για κτίρια που έχουν ολοκληρώσει ενεργειακή αναβάθμιση προβλέπεται μείωση από 30% έως 50%.
ΤΑ ΠΑΡΑΒΟΛΑ
Το παράβολο καθορίζεται βάσει των τετραγωνικών της αυθαιρεσίας και συμψηφίζεται με το συνολικό πρόστιμο.
Για αυθαιρεσίες έως 100 τετραγωνικά το κόστος είναι 250 ευρώ.
Για 101 έως 500 τετραγωνικά απαιτούνται 500 ευρώ.
Για αυθαιρεσίες από 501 έως 2000 τετραγωνικά το παράβολο είναι 1000 ευρώ.
Για εμβαδά έως 5000 τετραγωνικά το ποσό ανέρχεται σε 4000 ευρώ
ενώ σε αυθαιρεσίες άνω των 5001 τετραγωνικών το παράβολο φθάνει τα 10000 ευρώ.
ΓΙΑΤΙ Η ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ
Τα τελευταία χρόνια κάθε νέα ρύθμιση συνοδεύεται από αύξηση προστίμων και αυστηρότερο έλεγχο. Η αναβολή μπορεί να αποδειχθεί οικονομικά δυσβάσταχτη και να οδηγήσει σε μελλοντική αδυναμία αξιοποίησης του ακινήτου. Η έγκαιρη τακτοποίηση είναι πλέον ο μόνος ασφαλής δρόμος, ιδιαίτερα καθώς η πολιτεία δείχνει ξεκάθαρη πρόθεση να ολοκληρώσει οριστικά τη διαδικασία και να κλείσει τον κύκλο των παρατάσεων.