Η εκτός σχεδίου δόμηση κατά παρέκκλιση έχει πάρει και επίσημα παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2027, χάρη στο άρθρο 133 του νόμου 5317/2026 (ΦΕΚ Α’ 108, 10 Ιουλίου 2026).
Αν έχετε οικόπεδο εκτός σχεδίου στην Αττική , αυτός ο οδηγός εξηγεί με απλά λόγια ποιοι δικαιούνται πραγματικά την παράταση, ποια οικόπεδα καλύπτει και τι πρέπει να κάνετε ως τη νέα προθεσμία.
Τι αλλάζει στην εκτός σχεδίου δόμηση κατά παρέκκλιση
Ο νόμος 5317/2026 ψηφίστηκε κυρίως για την ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών σχετικά με την προστασία του καταναλωτή, όμως στο άρθρο 133 κρύβεται μια πολύ πρακτική ρύθμιση για την αγορά ακινήτων.
Η παράγραφος 1 του άρθρου 273 του Κώδικα Χωροταξίας, Πολεοδομίας τροποποιείται και η φράση 30ή Ιουνίου 2026 αντικαθίσταται από τη φράση 30ή Ιουνίου 2027.
Με απλά λόγια, η προθεσμία που έληγε φέτος το καλοκαίρι μετατίθεται κατά έναν ακόμη χρόνο.
Παράλληλα, παρατείνεται έως την ίδια ημερομηνία και η ισχύς των προεγκρίσεων που είχαν ήδη εκδοθεί βάσει της ίδιας διάταξης, ώστε όσοι τις είχαν στα χέρια τους να μην τις δουν να λήγουν στο μεταξύ.
Ποιοι δικαιούνται την παράταση
Εδώ χρειάζεται λίγη προσοχή, γιατί η ρύθμιση συχνά παρεξηγείται.
Δεν πρόκειται για νέο παράθυρο αιτήσεων, αλλά για παράταση χρόνου σε όσους είχαν ήδη κατοχυρώσει το δικαίωμά τους.
Για να δικαιούστε την παράταση, θα πρέπει να έχετε υποβάλει, έως τις 9 Δεκεμβρίου 2022, ένα από τα εξής.
- Αίτημα για προέγκριση οικοδομικής άδειας, μαζί με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και μελέτες.
- Αίτημα για έγγραφη βεβαίωση όρων δόμησης από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, ΥΔΟΜ.
Αν είχατε κάνει μία από αυτές τις δύο ενέργειες, η νέα προθεσμία της 30ής Ιουνίου 2027 σας αφορά.
Αν δεν είχατε κινηθεί έως τότε, η σημερινή παράταση δεν ανοίγει δυστυχώς νέα δυνατότητα υποβολής.
Ποια οικόπεδα καλύπτει η ρύθμιση
Η κατά παρέκκλιση δόμηση δεν αφορά κάθε εκτός σχεδίου οικόπεδο, αλλά συγκεκριμένες κατηγορίες γηπέδων μικρότερων των 4 στρεμμάτων, με πρόσωπο σε δρόμο.
Οι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις είναι οι εξής, ανάλογα με το πότε δημιουργήθηκε το γήπεδο.
- Γήπεδα που υπήρχαν ήδη στις 12.11.1962, με ελάχιστο πρόσωπο 10 μέτρα, βάθος 15 μέτρα και εμβαδόν 750 τ.μ.
- Γήπεδα που υπήρχαν στις 12.9.1964, με ελάχιστο πρόσωπο 20 μέτρα, βάθος 35 μέτρα και εμβαδόν 1.200 τ.μ.
- Γήπεδα με πρόσωπο σε εθνική, επαρχιακή ή δημοτική οδό, που υπήρχαν στις 17.10.1978, με ελάχιστο πρόσωπο 25 μέτρα, βάθος 40 μέτρα και εμβαδόν 2.000 τ.μ.
- Γήπεδα εντός της ζώνης πόλεων και οικισμών, με ελάχιστο εμβαδόν 2.000 τ.μ. έως τις 24.4.1977.
- Γήπεδα που μειώθηκαν λόγω απαλλοτρίωσης ή διάνοιξης δρόμου, εφόσον μετά τη μείωση πληρούν τα παραπάνω όρια.
- Γήπεδα αναδασμού, που δόθηκαν σε δικαιούχους σε ανταλλαγή άρτιων και οικοδομήσιμων γηπέδων.
- Γήπεδα άνω των 4.000 τ.μ., όταν ανεγείρονται τουριστικές εγκαταστάσεις.
Αν το οικόπεδό σας εμπίπτει σε κάποια από αυτές τις κατηγορίες και έχετε ήδη κάνει το πρώτο βήμα πριν από το 2022, μπορείτε να εκμεταλλευτείτε την νέα προθεσμία.
Ποια είναι η νέα προθεσμία και τι πρέπει να κάνετε
Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή της αίτησης έκδοσης οικοδομικής άδειας, ή προέγκρισης, ανάλογα με την περίπτωσή σας, είναι πλέον η 30ή Ιουνίου 2027. Πρακτικά αυτό σημαίνει τα εξής.
- Αν έχετε ήδη προέγκριση σε ισχύ, μπορείτε να προχωρήσετε κανονικά στην έκδοση οικοδομικής άδειας, με νέα άνεση χρόνου.
- Αν η προέγκρισή σας είχε λήξει ή επρόκειτο να λήξει πριν από το καλοκαίρι του 2026, θεωρείται πλέον σε ισχύ έως τις 30 Ιουνίου 2027.
- Σε κάθε περίπτωση, καλό είναι να επικοινωνήσετε έγκαιρα με τον μηχανικό σας, ώστε ο φάκελος να είναι έτοιμος πολύ πριν από τη λήξη της προθεσμίας, και όχι την τελευταία εβδομάδα, όπως συνηθίζεται στην Ελλάδα.
Τι σημαίνει αυτό για ιδιοκτήτες στην Αττική
Η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων είναι ο βασικός λόγος πίσω από τη νέα παράταση. Αυτά τα σχέδια αναμένεται να δώσουν την οριστική λύση στο ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης, όμως η ολοκλήρωσή τους έχει μετατεθεί για το 2027. Μέχρι τότε, οι μεταβατικές διατάξεις παραμένουν το μόνο εργαλείο για χιλιάδες ιδιοκτήτες σε όλη τη χώρα, ανάμεσά τους και αρκετούς στην Αττική, ώστε να μη χάσουν δικαιώματα που είχαν κατοχυρώσει πριν από χρόνια. Αν σκέφτεστε να αγοράσετε ή να πουλήσετε γη εκτός σχεδίου, η κατάσταση της προέγκρισης ή της βεβαίωσης όρων δόμησης είναι πλέον στοιχείο που αξίζει να ελέγχεται εξίσου προσεκτικά με τους τίτλους ιδιοκτησίας.
Συχνές ερωτήσεις
Ισχύει η παράταση για όσους δεν είχαν κάνει καμία ενέργεια πριν από το 2022;
Όχι. Η παράταση αφορά αποκλειστικά όσους είχαν ήδη υποβάλει αίτημα προέγκρισης οικοδομικής άδειας ή βεβαίωσης όρων δόμησης έως τις 9 Δεκεμβρίου 2022.
Τι γίνεται αν η προέγκρισή μου είχε ήδη λήξει πριν από τη δημοσίευση του νόμου;
Σύμφωνα με το άρθρο 133 του ν. 5317/2026, η ισχύς τέτοιων προεγκρίσεων παρατείνεται έως τις 30 Ιουνίου 2027, εφόσον είχαν εκδοθεί βάσει της παρ. 1 του άρθρου 273 του Κώδικα Χωροταξίας, Πολεοδομίας.
Πόσο μεγάλο πρέπει να είναι το οικόπεδό μου;
Εξαρτάται από την κατηγορία και την ημερομηνία δημιουργίας του γηπέδου, με ελάχιστα εμβαδά που κυμαίνονται από 750 έως 2.000 τ.μ., ή 4.000 τ.μ. για τουριστικές εγκαταστάσεις.
Μέχρι πότε πρέπει να υποβληθεί η αίτηση οικοδομικής άδειας;
Έως τις 30 Ιουνίου 2027, σύμφωνα με τη νέα προθεσμία του άρθρου 133 του ν. 5317/2026.
Αν έχετε οικόπεδο εκτός σχεδίου στην Αττική και θέλετε να δείτε αν εμπίπτει στη ρύθμιση, η ομάδα της Epsilon Team μπορεί να σας καθοδηγήσει σε συνεργασία με μηχανικούς και πιστοποιημένους εκτιμητές. Επικοινωνήστε μαζί μας μέσω του www.epsilonteam.gr.
Πηγές
Πλήρες κείμενο του Ν. 5317/2026, ΦΕΚ Α’ 108, 10.07.2026
ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας, ανάλυση του άρθρου 133 του ν. 5317/2026
Εβίτα Ελευθερουδάκη
EPSILON TEAM — real estate agents / appraisers
ΤΗΛ: +30 210 721 2284 · ΚΙΝ: +30 6944 626 626
www.epsilonteam.gr | www.epsilonliving.gr
evita@epsilonteam.gr
